Praten over zware beroepen en intussen het brugpensioen vanaf 58 jaar afschaffen

Foto Solidair, Dieter Boone.

De meeste Belgen zijn nog er nog altijd niet goed van dat de pensioenleeftijd naar 67 jaar is opgetrokken. “Jullie hoeven je geen zorgen te maken”, verzekerden de ministers, “mensen met een zwaar beroep zullen vroeger met pensioen kunnen gaan.” Veel werknemers rekenen daarop. Zullen zij tevreden zijn? En weten onze ministers eigenlijk wel wat een zwaar beroep inhoudt?

Een goed systeem wordt om zeep geholpen…

Bij de werknemers die na de verklaringen van minister van Pensioenen Daniel Bacquelaine (MR) hopen dat hun werk als zwaar beroep erkend zal worden, zitten mensen uit alle sectoren en alle hoeken van het land: de kruiers bij bagageafhandelaars op de luchthavens, de vuilnisophalers die dagelijks honderden kilo’s tillen, het verplegend personeel met onmogelijke werkroosters en daar bovenop ook nog eens een zware emotionele belasting, de leerkrachten die gestresseerd zijn omdat ze elke dag topprestaties moeten leveren, de werknemers uit de metaal en de chemie die in ploegen werken, de buschauffeurs, de schoonmaaksters die massaal last hebben van tendinitis, de werknemers met een burn-out, de werknemers in de bouw, de postbodes… Alle beroepen waarin het letterlijk onmogelijk is om tot je 67ste te werken.

In veel gevallen bestaan er systemen om vanaf 58 jaar met brugpensioen te gaan. Systemen die de regering vanaf 1 januari 2019 wil opdoeken. En eigenlijk is ze daar dit jaar al mee begonnen door de leeftijd voor brugpensioen op te schuiven van 58 naar 59 jaar.

10 jaar in goede gezondheid leven na een leven lang werken, is dat te veel gevraagd?

Nochtans betekent het recht op brugpensioen vanaf 58 jaar voor veel werknemers niets anders dan dat ze recht hebben op hun pensioen. Toch als je het recht op pensioen interpreteert als het recht om een jaar of tien in min of meer goede gezondheid van je rust te genieten na een lange beroepsloopbaan.

De gezonde levensverwachting in België is gemiddeld 65 jaar. Maar dat gemiddelde verbergt grote ongelijkheden. Wie een diploma hoger onderwijs bezit, leeft 18 tot 25 jaar langer in goede gezondheid dan iemand zonder diploma. Het aantal jaren dat laaggeschoolden gezond kunnen doorbrengen, vertoont trouwens een dalende tendens. Waar een 25-jarige vrouw zonder diploma in 1997 gemiddeld tot haar 58ste gezond bleef, is dat nu slechts tot haar 49ste. Het recht op brugpensioen zorgt ervoor dat mensen met een zwaar beroep nog van wat rust kunnen genieten na een leven van harde arbeid.

... om een mank systeem te kunnen invoeren

De regering schrapt de systemen die het mogelijk maken om vanaf 58 jaar met pensioen te gaan en probeert een nieuw, mank systeem in te voeren dat zogezegd incalculeert hoe zwaar een beroep is. Een nieuw systeem dat ons aan het werk houdt – wat er ook gebeurt – tot we minstens 60 jaar zijn en we minstens 40 jaar hebben gewerkt.

Veel mensen slagen er niet in om een loopbaan van 40 jaar te halen voor ze 60 jaar zijn, vooral voor vrouwen is dat moeilijk. Twee derde van de vrouwen heeft een loopbaan van minder dan 40 jaar.

En om het systeem door te voeren vraagt de regering objectieve criteria die bepalen wat een zwaar beroep is. Maar wanneer de vakbonden die criteria formuleren, verklaart de minister van Pensioenen: “Er zal nooit voldoende budget zijn om zoveel beroepen en zoveel criteria te financieren.” Er moet dus in die criteria geschrapt worden.

De minister lijkt niet echt wakker te liggen van de zware beroepen, hij wil vooral manieren vinden om ons langer te doen werken zonder dat daar al te veel verzet tegen komt. Daarom komt hij met het lumineuze idee dat de werknemers het maar onder elkaar moeten uitvechten wie een paar kruimels krijgt nadat hij het pensioensysteem helemaal heeft uitgekleed.

Alle uitstappoortjes worden dichtgemetseld. Zelfs de maatregelen die het mogelijk maken een evenwicht te vinden tussen zware arbeid en rust. Tot voor kort was het nog mogelijk tijdskrediet “eindeloopbaan” te nemen met uitkering vanaf 57 jaar, sinds januari is die leeftijd verhoogd naar 58 jaar en de regering wil die vanaf 1 januari 2019 op 60 jaar brengen. Steeds weer houdt de regering vast aan haar fetisj dat alle uitstappen, zelfs gedeeltelijke, vóór 60 jaar allemaal moeten afgeschaft worden.

Waarom ons langer doen werken?

Veel werknemers stellen ons die vraag: “Waarom wil de regering ons langer laten werken terwijl werken zoveel mensen ziek maakt?” In steden zoals Charleroi stellen veel werknemers nog andere vragen: “Ons langer laten werken, dat betekent dat we de jongeren weghouden van een goede job. 40 % van de jongeren is werkloos. Dat is toch niet logisch?”

En toch zit er een logica achter: die van de winst. Het kapitalisme heeft een “leger” werkzoekenden nodig. Als er meer potentiële werknemers zijn dan jobs, moeten de werknemers met elkaar concurreren voor elke job. Zo zijn er in België per 1.000 werkzoekenden maar 88 jobs. Elke werkzoekende moet dus vechten voor een job en mag geen al te hoge eisen stellen. Idem voor wie al werk heeft. Ze kunnen beter niet te veel eisen stellen, want er staan meteen 10 andere werknemers klaar om de job over te nemen. Dankzij het hoog aantal werkzoekenden kan de patron de lonen laag houden, de flexibiliteit opdrijven en onzekere contracten uitdelen. Dat is de logica van het kapitaal. Daarom moeten we langer werken en langer in concurrentie blijven met andere werknemers.

Nog langer werken is niet houdbaar. Getuigenissen.

Marie werkt in de metaal. Ze draait mee in een drieploegenstelsel. Zelf kan ze fysiek nog aardig mee, maar haar oudere collega’s hebben het moeilijk: rugklachten, gehoorproblemen … Ze hebben eens uitgerekend wat ze binnenkort verliezen als ze met brugpensioen gaan. Ze zitten allemaal tussen de -100 en -200 euro op hun maandelijks wettelijk pensioen. Bovendien moeten ze tijdens hun brugpensioen beschikbaar blijven voor de arbeidsmarkt. Omdat het de enige uitweg is, kiezen de meesten toch voor een uitstap vóór 60 jaar. Dan kunnen ze hopelijk nog enkele jaren genieten van een welverdiend pensioen. Langer werken dan 60 jaar is fysiek gewoon onhaalbaar.

Eddy is een vijftiger die na z’n studies aan de slag ging in een bank. Zijn informatica-afdeling houdt dag en nacht de vele computersystemen in de gaten. Eddy en z’n collega’s zitten al jaren aan de medicijnen om het ploegenwerk en het hoge tempo aan te kunnen. Ze tellen af tot hun vroegst mogelijke pensioendatum. Werken tot 60 jaar of langer betekent nogmaals inboeten op hun gezondheid en er zijn al meerdere collega’s te vroeg gestorven. Telkens een drama dat ze echt niet willen meemaken. De sectorale cao die toelaat om voor 60 jaar uit te stappen loopt dit jaar af. Ze willen absoluut niet dat de regering de leeftijd verhoogt naar 60 jaar.

Isabelle is buschauffeur. Ze vertelt ons dat de chauffeurs de laatste jaren ook steeds vaker uitvallen door psychische belasting, vroeger was dat vooral door rugpijnen. Een gevolg van onder andere de toegenomen verkeersstress en de onrealistische tijdschema’s. Niemand houdt die ratrace vol tot na z’n 60ste. Als de regering de leeftijd wil optrekken, dan doet ze gegarandeerd mee aan acties. De passagiers die hun leven in handen leggen van hun buschauffeur, weten ook dat er grenzen zijn aan wat je kan vragen van een mens en wanneer de risico’s onverantwoord worden.

Heeft de N-VA nog een greintje menselijkheid?

Neen. N-VA negeert deze bezorgdheden compleet. Ze maakte vanaf het begin van de regeerperiode een prioriteit van de sociale afbraak (indexsprong, loonblokkering, pensioen op 67 jaar, enz.) en blijft op die lijn doorgaan. Het verminderen van de pensioenrechten kan blijkbaar niet ver genoeg gaan voor die partij. Zo titelde Het Laatste Nieuws op 10 januari 2018: “N-VA wil af van brugpensioen”. N-VA parlementslid Axel Ronse vindt het in stand houden van het brugpensioen “onverantwoord”. Weet dit parlementslid wat werken in ploegen is? In weer en wind op een bouwwerf staan, of een nachtshift van 12 u presteren in een ziekenhuis?

Leven om te werken of werken om te leven?

De PVDA vindt het optrekken van de pensioenleeftijden onverantwoord. Telkens wanneer de afgelopen jaren de pensioenleeftijd opgetrokken werd, steeg het aantal langdurig zieken. Op vele plaatsen zijn de stress en de werkdruk enorm toegenomen, ten koste van de levenskwaliteit en de gezondheid van de werknemers.

De PVDA is voor een recht op brugpensioen vanaf 58 jaar, zonder verlies op het wettelijk pensioen. Er mag niet geraakt worden aan de uitstapmogelijkheden voor werknemers in zware beroepen. Integendeel, de definitie zware beroepen moet uitgebreid worden en het budget verhoogd.

Dat is een maatschappelijke keuze waarin wij een duidelijk standpunt innemen: ons pensioen is een recht. Het recht op een periode van rust in goede gezondheid na de loopbaan.



Schrijf als eerste een commentaar

Gelieve je mail te bekijken voor een link om je account te activeren.